Prawosławne Boże Narodzenie – data i tradycje

Prawosławne Boże Narodzenie – kiedy przypada i co oznacza data 7 stycznia?

Prawosławne Boże Narodzenie wiele wspólnot obchodzi 7 stycznia według kalendarza gregoriańskiego, ponieważ zachowują one 25 grudnia według kalendarza juliańskiego. Różnica wynosi obecnie 13 dni. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Jezus Chrystus i Parafia Kicin przypominają tu o najważniejszym: chodzi o to samo Narodzenie Pańskie, a nie o dwa różne święta.

Kiedy jest prawosławne Boże Narodzenie?

W wielu parafiach prawosławnych Boże Narodzenie przypada 7 stycznia, ale część prawosławnych świętuje 25 grudnia. Termin zależy od kalendarza przyjętego przez konkretny Kościół lokalny, dlatego przed złożeniem życzeń dobrze sprawdzić zwyczaj danej rodziny lub parafii.

W praktyce spotykamy w Polsce oba terminy. Rodziny związane z tradycją juliańską przeżywają Święty Wieczór 6 stycznia, a uroczystość Narodzenia Pańskiego – 7 stycznia. Wspólnoty stosujące zrewidowany kalendarz juliański dla świąt stałych obchodzą ją 25 grudnia, podobnie jak katolicy.

• 25 grudnia juliańskiego – ta data w XXI wieku wypada 7 stycznia kalendarza gregoriańskiego.
• 7 stycznia gregoriańskiego – jest dniem Narodzenia Pańskiego dla wielu wiernych zachowujących dawny kalendarz liturgiczny.
• 25 grudnia gregoriańskiego – świętują go także niektóre Kościoły prawosławne używające kalendarza zrewidowanego.
• 6 stycznia wieczorem – w tradycji juliańskiej przypada zwykle Święty Wieczór poprzedzający święto.
• Oficjalny kalendarz parafii – jest najpewniejszym źródłem godzin nabożeństw i lokalnych zwyczajów.

Jedno zdanie wystarcza, by uniknąć nieporozumienia: prawosławni nie obchodzą „innych świąt”, lecz wspominają narodzenie Jezusa Chrystusa według kalendarza, którym posługuje się ich wspólnota.

Czy data 7 stycznia jest „bardziej prawdziwa” niż 25 grudnia?

Nie, ponieważ 7 stycznia i 25 grudnia wskazują tę samą uroczystość w dwóch systemach rachuby czasu. Data nie zmienia wiary chrześcijan w Chrystusa, który narodził się dla zbawienia świata.

W rozmowie sąsiedzkiej najlepiej nie pytać, „kto ma właściwe święta”. Taki zwrot zamienia różnicę historyczno-kalendarzową w ocenę wiary. Dużo trafniej powiedzieć: „Życzę spokojnego i błogosławionego Narodzenia Pańskiego w dniu, w którym je obchodzicie”.

7 stycznia – skąd bierze się różnica między kalendarzami?

Różnica między 7 stycznia a 25 grudnia wynika z tego, że kalendarz juliański jest obecnie przesunięty o 13 dni względem kalendarza gregoriańskiego. Gdy kalendarz juliański wskazuje 25 grudnia, kalendarz gregoriański pokazuje 7 stycznia; tę zależność opisują opracowania historyczne, w tym hasło „Kalendarz juliański” w Encyklopedii Katolickiej.

Czym jest kalendarz juliański?

Kalendarz juliański to system wprowadzony w starożytnym Rzymie za Juliusza Cezara, oparty na roku liczącym średnio 365,25 dnia. Jego reguła lat przestępnych była prosta: niemal każdy czwarty rok otrzymywał dodatkowy dzień.

Ta prostota z czasem ujawniła niedokładność. Rok zwrotnikowy jest nieco krótszy niż 365,25 dnia, więc kolejne daty kalendarzowe stopniowo przesuwały się względem cyklu słonecznego. W liturgii prawosławnej stary kalendarz pozostaje jednak ważnym znakiem ciągłości tradycji, a nie błędem wymagającym „naprawy”.

• Rok juliański – ma średnio 365,25 dnia, dlatego zbyt długo odwzorowuje rok słoneczny.
• Rok przestępny – w systemie juliańskim występuje regularnie co 4 lata.
• Data 25 grudnia – pozostaje liturgiczną datą Narodzenia Pańskiego w kalendarzu juliańskim.
• Przesunięcie 13 dni – obowiązuje obecnie między kalendarzami dla dat z XX i XXI wieku.
• Tradycja kościelna – nie utożsamia sposobu liczenia dat z treścią wiary.

Najprostsze porównanie brzmi tak: 25 grudnia w kalendarzu juliańskim nie „zmienia się” w święto styczniowe, lecz odpowiada 7 stycznia w kalendarzu używanym na co dzień w Polsce.

Jak działa kalendarz gregoriański?

Kalendarz gregoriański wprowadził dokładniejszą regułę lat przestępnych: lata podzielne przez 100 nie są przestępne, chyba że dzielą się również przez 400. Dzięki temu lepiej zbliża długość roku kalendarzowego do roku słonecznego.

Ta korekta wyjaśnia, dlaczego różnica między kalendarzami nie zawsze była taka sama. W latach 1900-2099 wynosi 13 dni. Po roku 2100 wzrośnie do 14 dni, ponieważ rok 2100 będzie przestępny według kalendarza juliańskiego, lecz nie według gregoriańskiego.

W objaśnieniach dla dzieci i gości parafialnych sprawdza się przykład kalendarza ściennego: jedna kartka mówi „25 grudnia”, druga – „7 stycznia”, lecz obie opisują ten sam dzień przeżywany w dwóch rachubach czasu.

Dlaczego Sobór Nicejski I pojawia się w rozmowie o świętach?

Sobór Nicejski I z 325 roku nie ustanowił daty Bożego Narodzenia, lecz jest ważnym punktem wspólnej pamięci chrześcijan o wierze w Jezusa Chrystusa. Pokazuje, że rozmowa o kalendarzu powinna prowadzić do treści wyznania wiary, a nie do rywalizacji terminów.

„[Jezus Chrystus] dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba.” – Symbol nicejsko-konstantynopolitański, tradycja soborowa Kościoła, IV wiek.

To zdanie wyznania wiary ustawia właściwą proporcję: kalendarz pomaga wspólnocie przeżywać święto, ale centrum pozostaje Wcielenie Syna Bożego.

Czy wszyscy prawosławni obchodzą Boże Narodzenie 7 stycznia?

Nie, nie wszyscy prawosławni obchodzą Boże Narodzenie 7 stycznia. Część Kościołów zachowuje kalendarz juliański dla świąt stałych, a część stosuje kalendarz zrewidowany, przez co Narodzenie Pańskie celebruje 25 grudnia; aktualne terminy należy potwierdzać w komunikatach właściwej parafii lub Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Dlaczego Kościoły prawosławne mają różne terminy?

Kościoły prawosławne mają różne terminy świąt stałych, ponieważ ich synody i tradycje lokalne przyjęły odmienne rozwiązania kalendarzowe. Nie oznacza to odmiennej Ewangelii ani odmiennego znaczenia Narodzenia Pańskiego.

Różnice nie biegną prostą linią między państwami ani narodowościami. W jednej miejscowości mogą żyć rodziny świętujące 25 grudnia i rodziny obchodzące święta 7 stycznia. Dlatego praktyczna uważność jest lepsza niż zgadywanie na podstawie nazwiska, pochodzenia czy języka.

• Parafia prawosławna – publikuje własny porządek nabożeństw na dany rok liturgiczny.
• Rodzina wiernych – może zachowywać zwyczaj wyniesiony z konkretnej diecezji lub regionu.
• Kalendarz zrewidowany – pozwala części wspólnot świętować stałe uroczystości 25 grudnia.
• Kalendarz juliański – prowadzi obecnie do obchodów Narodzenia Pańskiego 7 stycznia według kalendarza cywilnego.
• Pascha – rządzi się odrębnymi zasadami wyznaczania daty, więc nie należy automatycznie przenosić reguły Bożego Narodzenia na Wielkanoc.

W komunikacji Parafii Kicin dobrym rozwiązaniem jest publikowanie życzeń zarówno 25 grudnia, jak i przed 7 stycznia, bez sugerowania, że jeden termin jest tylko „dodatkowy”.

Gdzie sprawdzić termin nabożeństwa prawosławnego?

Termin nabożeństwa najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie konkretnej parafii prawosławnej lub w komunikacie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Godziny mogą się różnić między parafiami, dlatego ogólna data nigdy nie zastępuje lokalnego ogłoszenia.

To zasada szczególnie ważna dla osób, które chcą uczestniczyć w liturgii jako goście. Z mojej redakcyjnej praktyki przy tekstach parafialnych wynika, że najwięcej nieporozumień rodzi się nie wokół samej daty, lecz wokół założenia, że każda cerkiew ma identyczny plan nabożeństw.

Post filipowy – jak przygotowuje do Narodzenia Pańskiego?

Post filipowy to okres przygotowania do Narodzenia Pańskiego w tradycji prawosławnej, charakteryzujący się modlitwą, postem, jałmużną i większą troską o pojednanie. Rozpoczyna się po wspomnieniu św. Filipa i trwa zwykle od 15/28 listopada do 24 grudnia/6 stycznia, zależnie od używanego kalendarza.

Ile trwa post filipowy?

Post filipowy trwa 40 dni: od 15 listopada do 24 grudnia według kalendarza juliańskiego, co obecnie odpowiada okresowi od 28 listopada do 6 stycznia według kalendarza gregoriańskiego. Wspólnota obchodząca święta 25 grudnia przeżywa go w terminie zgodnym z jej kalendarzem liturgicznym.

Nie należy traktować tych 40 dni wyłącznie jako religijnej diety. Post dotyczy sposobu życia: modlitwy, ograniczenia rozproszeń, pracy nad relacjami i wsparcia osób potrzebujących. Konkretne zasady pokarmowe wierny ustala roztropnie z duchownym, zwłaszcza gdy chodzi o dzieci, chorobę, ciążę lub ciężką pracę fizyczną.

1. Modlitwa poranna i wieczorna – porządkuje dzień, nawet jeśli zaczyna się od kilku minut skupienia.
2. Udział w nabożeństwie – łączy osobiste przygotowanie z modlitwą całej parafii.
3. Spowiedź i pojednanie – pomagają wejść w święto bez odkładania trudnych rozmów na później.
4. Jałmużna – może przyjąć formę konkretnej pomocy rodzinie, starszej osobie albo zbiórce parafialnej.
5. Umiar w posiłkach – ma służyć wolności serca, a nie budowaniu przewagi nad innymi.
6. Ograniczenie hałasu – rezygnacja z części zakupowego pośpiechu daje miejsce na czytanie Ewangelii.

Post filipowy uczy, że święta zaczynają się wcześniej niż wieczorem przy stole. To przygotowanie serca, a nie konkurs rygoru.

Jak nie upraszczać zasad postu?

Najpierw zapytaj duchownego swojej wspólnoty, ponieważ praktyka postu zależy od zdrowia, wieku, sytuacji rodzinnej i wskazań duszpasterskich. Tabela produktów nigdy nie jest pełnym opisem postu.

Nie wypada też oceniać, czy ktoś „pości wystarczająco”. Prawosławna duchowość łączy wstrzemięźliwość z pokorą; bez niej nawet poprawnie przestrzegana reguła może utracić swój sens.

Święty Wieczór – jak wygląda prawosławna Wigilia?

Święty Wieczór to rodzinne i modlitewne przygotowanie do Narodzenia Pańskiego, charakteryzujące się postnym posiłkiem, pamięcią o bliskich i oczekiwaniem na liturgię. W tradycji zachowującej kalendarz juliański przypada on 6 stycznia według kalendarza gregoriańskiego, lecz zwyczaje stołu różnią się w Polsce między domami i regionami.

Jak przebiega Święty Wieczór w domu?

Święty Wieczór zwykle zaczyna się od wspólnej modlitwy i odczytania fragmentu Ewangelii o narodzeniu Chrystusa. Potem rodzina zasiada do postnego stołu, dzieli się życzliwością i przygotowuje do udziału w nabożeństwie.

Nie istnieje jeden obowiązkowy zestaw potraw dla całego prawosławia w Polsce. Na Podlasiu czy w rodzinach o białoruskich, ukraińskich albo łemkowskich korzeniach można spotkać inne smaki i nazwy. Znaczenie ma gościnność oraz modlitwa, nie liczba dań.

• Modlitwa rodzinna – nadaje wieczerzy charakter religijny, a nie tylko obyczajowy.
• Fragment Ewangelii – przypomina, że centrum wieczoru stanowi Jezus Chrystus.
• Potrawy postne – mogą obejmować ryby, grzyby, kasze, kapustę, mak i suszone owoce zależnie od regionu.
• Wspomnienie nieobecnych – pozwala objąć modlitwą zmarłych oraz osoby samotne.
• Przygotowanie do cerkwi – kieruje uwagę od stołu ku wspólnemu nabożeństwu.

Dobrym przykładem szacunku jest zaproszenie prawosławnego sąsiada na spotkanie bez oczekiwania, że porzuci własny porządek świąt. Jeśli jego Święty Wieczór przypada 6 stycznia, nie planuj wtedy dla niego długiej wizyty ani zakupowego zamieszania.

Czym jest ikona Narodzenia Chrystusa?

Ikona Narodzenia Chrystusa to obraz liturgiczny ukazujący tajemnicę Wcielenia, a nie świąteczna dekoracja. W centrum znajduje się Chrystus w żłobie, Maryja, aniołowie, pasterze, mędrcy i motywy przypominające o całym dziele zbawienia.

Ikona nie służy egzotyzowaniu prawosławia. Pomaga modlić się obrazem i odczytać Narodzenie Pańskie jako wejście Boga w realną ludzką historię. W domu można przy niej zapalić świecę, odczytać Ewangelię i zachować chwilę ciszy.

„Chrystus się rodzi, oddajcie chwałę; Chrystus z niebios, wyjdźcie na spotkanie.” – troparion Narodzenia Pańskiego, liturgia bizantyjska.

Tekst troparionu nie zatrzymuje się na nastroju. Wzywa do odpowiedzi: przyjąć Chrystusa, modlić się i przełożyć święto na sposób traktowania drugiego człowieka.

Liturgia Narodzenia Pańskiego – czego można oczekiwać w cerkwi?

Liturgia Narodzenia Pańskiego w prawosławiu jest wspólnotowym celebrowaniem Wcielenia Jezusa Chrystusa poprzez modlitwy, śpiew, czytania biblijne i Eucharystię. Dokładna godzina oraz układ nabożeństw zależą od parafii, dlatego przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat lokalny na dany rok.

Jak przygotować się do udziału w nabożeństwie?

Najpierw sprawdź godzinę nabożeństwa i przyjdź kilka minut wcześniej, aby spokojnie wejść do świątyni. Gość może uczestniczyć z szacunkiem, obserwować miejscowy zwyczaj i nie musi znać wszystkich gestów ani tekstów.

Warto ubrać się odświętnie, wyciszyć telefon i nie przechodzić po cerkwi bez potrzeby podczas najważniejszych modlitw. Fotografowanie wymaga zgody gospodarzy miejsca, zwłaszcza gdy w świątyni modlą się rodziny i dzieci.

1. Sprawdzenie ogłoszeń – daje aktualną godzinę nabożeństwa, która może zmieniać się każdego roku.
2. Przyjście przed rozpoczęciem – pozwala zapytać dyskretnie o zasady obowiązujące w danej cerkwi.
3. Stonowany strój – okazuje szacunek dla przestrzeni modlitwy i zgromadzenia.
4. Uważne słuchanie śpiewu – pomaga wejść w rytm liturgii bez udawania znajomości obrzędu.
5. Szacunek dla Eucharystii – katolik nie przystępuje samodzielnie do Komunii w cerkwi bez rozeznania zasad i rozmowy z duchownym.
6. Rozmowa po nabożeństwie – jest właściwym momentem na pytania o tradycję oraz złożenie życzeń.

Najbardziej uprzejma postawa nie polega na naśladowaniu każdego gestu, lecz na spokojnej obecności i gotowości do uczenia się.

Dlaczego liturgia jest ważniejsza niż folklor?

Liturgia jest centrum prawosławnego Bożego Narodzenia, ponieważ wspólnota w niej wyznaje wiarę, słucha Pisma Świętego i wielbi Chrystusa. Potrawy, kolędy i rodzinne zwyczaje mają znaczenie, lecz nie zastępują modlitwy Kościoła.

To dobre kryterium dla parafialnego tekstu: opisując tradycje, najpierw wyjaśniaj ich relację do wiary i liturgii. Nie zamieniaj święta w katalog ciekawostek regionalnych.

Prawosławie w Polsce – jakie tradycje regionalne spotykamy?

Prawosławie w Polsce łączy wspólną wiarę Kościoła prawosławnego z różnorodnością języków, rodzinnych historii i regionalnych obyczajów. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny obejmuje parafie o odmiennych doświadczeniach, dlatego post filipowy, Święty Wieczór i śpiew kolęd mogą wyglądać inaczej w Białymstoku, na Podlasiu, w Warszawie czy w innych częściach kraju.

Jakie zwyczaje są regionalne, a jakie wspólne?

Wspólne pozostaje świętowanie Narodzenia Jezusa Chrystusa, modlitwa i liturgia, natomiast potrawy, język śpiewu oraz rodzinny porządek wieczoru mogą być regionalne. Nie należy przedstawiać jednego zwyczaju jako obowiązującego wszystkich prawosławnych.

• Podlasie – zachowuje liczne rodzinne zwyczaje związane z prawosławiem i lokalną kulturą pogranicza.
• Język liturgiczny – może obejmować cerkiewnosłowiański oraz język polski, zależnie od parafii.
• Kolędy – mają wspólny temat Narodzenia Chrystusa, ale różnią się melodią i repertuarem.
• Potrawy świąteczne – wynikają z rodzinnej kuchni, dostępności produktów i lokalnej pamięci.
• Ogłoszenia parafialne – pozostają ważniejsze niż ogólne opisy internetowe przy ustalaniu terminów nabożeństw.

Na stronie parafialnej lepiej pisać „w części rodzin” albo „w niektórych regionach”, gdy opis dotyczy obyczaju. Taka precyzja nie osłabia tekstu. Przeciwnie, pokazuje szacunek dla rzeczywistej różnorodności.

Jak Parafia Kicin może pisać o prawosławiu z szacunkiem?

Parafia Kicin może pisać o prawosławiu z szacunkiem, gdy jasno oddziela wspólną wiarę w Chrystusa od różnic kalendarzowych i obrzędowych. W materiałach informacyjnych najlepiej odsyłać czytelników do oficjalnych komunikatów prawosławnych zamiast samodzielnie ustalać lokalne harmonogramy.

Pomocne będą także wewnętrzne materiały: Boże Narodzenie – znaczenie i liturgia, potrawy wigilijne i tradycje oraz rok liturgiczny. Aktualne informacje lokalne warto sprawdzać przez ogłoszenia Parafii Kicin.

Boże Narodzenie katolickie i prawosławne – co łączy chrześcijan?

Katolików i prawosławnych łączy wiara w Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, który narodził się dla zbawienia świata. Różnica daty, kalendarza i części zwyczajów nie zmienia podstawowej treści Narodzenia Pańskiego ani wezwania do modlitwy, miłości bliźniego i pokoju.

Czy katolicy i prawosławni obchodzą to samo Boże Narodzenie?

Tak, katolicy i prawosławni obchodzą to samo Narodzenie Pańskie, choć część wspólnot czyni to w innych dniach kalendarza cywilnego. W obu tradycjach centrum święta stanowi Jezus Chrystus i tajemnica Jego Wcielenia.

Różnica nie wymaga jej ukrywania, ale wymaga uczciwego języka. Można powiedzieć: „u nas święta są 25 grudnia, a wasza rodzina obchodzi je 7 stycznia”, bez tworzenia podziału na „nasze” i „obce” chrześcijaństwo.

• Jezus Chrystus – pozostaje centrum wiary i świętowania w obu tradycjach.
• Ewangelia o narodzeniu – kieruje uwagę na Betlejem, Maryję, Józefa i przyjście Zbawiciela.
• Modlitwa – łączy rodzinne przeżywanie świąt z życiem wspólnoty Kościoła.
• Miłosierdzie – przypomina, że świąteczne życzenia mają prowadzić do konkretnej troski o ludzi.
• Szacunek dla terminu – jest prostym znakiem chrześcijańskiej uważności wobec sąsiadów.

Najbardziej wiarygodne świadectwo ekumeniczne zaczyna się w codzienności: nie żartować z daty, nie poprawiać cudzej tradycji i nie redukować wiary drugiej osoby do jednego zwyczaju.

Jak złożyć życzenia prawosławnym?

Życzenia najlepiej złożyć w dniu, w którym dana osoba obchodzi Narodzenie Pańskie, czyli 25 grudnia albo 7 stycznia. Jeśli nie znasz terminu, zapytaj krótko i życzliwie; takie pytanie jest oznaką szacunku, nie niezręcznością.

Można użyć prostych słów: „Niech Narodzenie Chrystusa przyniesie pokój, zdrowie i nadzieję całej Waszej rodzinie”. Dla osób świętujących według starego stylu stosowny będzie także tradycyjny zwrot „Chrystos rożdajetsia!”, jeśli znasz go i używasz go z naturalną życzliwością, a nie jako dekoracyjnej ciekawostki.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy jest prawosławne Boże Narodzenie?

Wiele wspólnot prawosławnych obchodzi Narodzenie Pańskie 7 stycznia według kalendarza gregoriańskiego. Zachowują wtedy datę 25 grudnia w kalendarzu juliańskim. Część Kościołów prawosławnych świętuje jednak 25 grudnia.

Dlaczego prawosławni świętują Boże Narodzenie 7 stycznia?

Data 7 stycznia wynika z różnicy między kalendarzem juliańskim a gregoriańskim, która obecnie wynosi 13 dni. 25 grudnia według kalendarza juliańskiego wypada 7 stycznia według kalendarza używanego w Polsce. Nie oznacza to innej treści święta.

Czy wszyscy prawosławni obchodzą Boże Narodzenie 7 stycznia?

Nie. Część Kościołów prawosławnych używa zrewidowanego kalendarza dla świąt stałych i obchodzi Narodzenie Pańskie 25 grudnia. Termin należy sprawdzić w konkretnej parafii albo zapytać daną rodzinę.

Czym jest post filipowy?

Post filipowy to 40-dniowy czas przygotowania do Narodzenia Pańskiego w tradycji prawosławnej. Łączy modlitwę, wstrzemięźliwość, jałmużnę i pojednanie. Szczegółowe zasady warto ustalić z duchownym własnej wspólnoty.

Jak wygląda prawosławna Wigilia?

Prawosławna Wigilia, nazywana Świętym Wieczorem, obejmuje modlitwę, rodzinny postny posiłek i przygotowanie do nabożeństwa. Jej konkretne potrawy oraz zwyczaje są regionalne i rodzinne. W tradycji juliańskiej przypada zwykle 6 stycznia.

Czy można złożyć życzenia prawosławnym 25 grudnia?

Tak, jeśli dana osoba lub wspólnota świętuje 25 grudnia. Jeżeli obchodzi Narodzenie Pańskie 7 stycznia, najlepiej złożyć życzenia wtedy lub dzień wcześniej. Najprościej zapytać o termin, zamiast zakładać go z góry.

Gdzie sprawdzić datę świąt prawosławnych w Polsce?

Datę i godziny nabożeństw sprawdzisz w oficjalnych komunikatach konkretnej parafii prawosławnej oraz Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Informacje trzeba aktualizować co roku. Ogólny opis kalendarza nie zastępuje lokalnego harmonogramu.

Źródła i literatura

1. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny – oficjalne komunikaty i informacje o życiu Kościoła; terminy nabożeństw należy potwierdzać w komunikatach konkretnej parafii, dostęp sprawdzany przed publikacją.
2. Encyklopedia Katolicka, hasło „Kalendarz juliański”, opracowanie encyklopedyczne dotyczące historii i zasad rachuby czasu.
3. Sobór Nicejski I, 325 – tradycja soborowa i wyznanie wiary chrześcijańskiej.
4. Pismo Święte, Ewangelia według św. Łukasza 2,1-20 oraz Ewangelia według św. Mateusza 1,18-25 i 2,1-12 – biblijne opisy Narodzenia Jezusa Chrystusa.
5. Teksty liturgiczne Kościoła prawosławnego: troparion Narodzenia Pańskiego.

Grzegorz Wójcik

Redaktor portalu, katecheta z pasją do wyjaśniania wiary w zrozumiały sposób. Pisze w oparciu o Pismo Święte, Katechizm i nauczanie Kościoła katolickiego.